fbpx

OKEY’in Tarihi

Toplumumuzda eğlence açısından çok sevdiğimiz, çoğumuzun bildiği ve çoğumuzun zevkle oynadığı bir oyun vardır ki bu, “Okey” masa oyunudur. Okey ile alakalı birçok bilgilendirici bir o kadar da ilgi çekici yazılar var. Fakat bu yazımızda daha farklı bir konuya değinmek istiyoruz.

Arkadaşlarımız, dostlarımız veya ailemizle güzel vakit geçirmek için oynadığımız bu oyunun nereden geldiğini biliyor musunuz?  Hangi kültürden geldiğini, nasıl şekillenerek şu an oynadığımız haline ulaştığını ve nasıl bu kadar kültürümüze oturduğunu bu yazımızda sizlere anlatmak istiyoruz.

Okey Nereden Geliyor?

Nasıl oynanması ile alakalı sıkça paylaşımlarda bulunduğumuz bu oyunun nereden ve ne zaman geldiğine dair bazı iddialar var. Fakat bu iddialar içerisinde en yaygını ve en çok kabul göreni bu oyunun Çin kültüründen gelmesidir. 13. Yüzyılda Çinliler tarafından oluşturulan Domino taşları ve taşların ana mantığından yola çıkarak okey oyununun yapıldığı söylenmektedir.

Okeyin değişikliğe uğraması ise tahminlere göre Acemlerin oyunu öğrenmesiyle başlamıştır. Sebebi ise 14. Yüzyıl sonlarına baktığımızda Çinliler ile Acemler arasında yakın bir ilişki olduğunu görüyoruz. O zamanlardaki oynanan bu oyunun adı Arapça olan ve anlamı “Sıralı taşlar” manasında olan El Turaft’tır. Eskiden Domino taşları üzerinde bulunan nokta adedi ile belirtilmiş sayılar sonradan okey taşlarında direkt rakamların yazılmasıyla oluşturulmuştur. Oyuncuların oyunu oynarken taşlarının görünmemesi için taşları avuçlarında tutmaya çalışıyorlardı. Fakat zamanla hem fiziksel olarak hem de oyunun değişime uğramasıyla bu durum zorlaşmaya başladı. Buradan yola çıkaran insanlar İsteka’yı hazırladılar. Bir yüz yıl boyunca dominonun bu oluşturulmuş yeni şekli tüm Arap aynı zamanda da Fars diyarlarında oynanmaya başlandı.

Okey’in Osmanlıya Gelişi

Okey'in Osmanlıya Gelişi

Arap kültürüne geçen bu oyun, 16. yüzyıl başlarında Osmanlılar ile Arapların ilişkileri sonucu Osmanlıya tam şekilde geldi. Hatta oyun saraya kadar girmeyi başardı. 17. yüzyıl ortalarında Osmanlı sarayında eğitim ve sanat ile uğraşan Enderun, sıkça oynanan El Turaft oyununda bazı değişiklikler yapmıştır. Enderun hocası Hacı Marufi öncülüğünde bu oyun yeniden ele alınarak oynanış şekli ve kuralları değiştirilmiştir. Sonrasında ise Hacı Marufi‘nin öğrencileri hocalarının bulmuş olduğu bu oyunu daha da geliştirerek bu günkü Okey oyununun temelini oluşturdular. Değiştirilmiş bu oyunun Osmanlıdaki yeni adı artık El Turaft değil, birbirinin taşlarını anlamak manasına gelen “Ol Kıraat-ı Seng” olmuştur. Ama bu söyleniş de günümüze gelene kadar birçok kez değişmiş, özellikle yabancı dil etkileri sonucunda “Okey” adını almıştır.

Güncel Haliyle Okey’in Keşfi

Artık günümüzde oynanan ve bir sürü değişimden geçen bu modern “Okey” oyunu ise (Rummikub), Ephraim Hertzano adında 1930’ların başlarında Filistin‘e göç eden, Romanya doğumlu bir Yahudi tarafından icat edilmiştir. İlk oyun setini el yapımı olarak ailesi için hazırlamıştır. Evlerinin arka bahçesinde imal ettiği bu oyun, rummy ve mahjong karışımıdır.